Chałka, czyli tradycyjne żydowskie pieczywo znane jako challah, od wieków gości na polskich stołach, stając się nieodłącznym elementem naszej kultury kulinarnej. Jej korzenie sięgają głęboko w tradycje religijne, gdzie pleciony kształt symbolizuje jedność i miłość, a sam chleb spożywany był podczas radosnych świąt i szabatu. W Polsce chałka zyskała miano luksusowego, słodkiego pieczywa śniadaniowego, które najlepiej smakuje jeszcze ciepłe, prosto z domowego pieca.
Przygotowanie własnej, kraftowej chałki to rytuał, który uczy cierpliwości i szacunku do składników. W przeciwieństwie do masowej produkcji, rzemieślnicza chałka charakteryzuje się delikatną, maślaną strukturą oraz charakterystycznym zapachem prawdziwych drożdży. Plecenie warkocza to moment niemal medytacyjny, pozwalający na chwilę wytchnienia w kuchni. To danie, które łączy pokolenia – zapach pieczonego ciasta drożdżowego to dla wielu najpiękniejsze wspomnienie z domu rodzinnego.
Dlaczego warto poświęcić czas na ten wypiek? Ponieważ domowa chałka z chrupiącą, grubą warstwą maślanej kruszonki nie ma sobie równych pod względem smaku i jakości. Używając składników najwyższej jakości, mamy pewność, że unikamy sztucznych polepszaczy. Jest to idealny wybór na leniwe niedzielne śniadanie, kiedy możemy delektować się każdą kromką posmarowaną grubą warstwą wiejskiego masła lub domową konfiturą owocową.
Składniki
- 500g mąki pszennej typ 550
- 250ml ciepłego mleka 3,2%
- 30g świeżych drożdży
- 80g drobnego cukru
- 80g roztopionego masła
- 1 duże jajko L
- 5g soli morskiej
- 50g mąki pszennej (na kruszonkę)
- 30g zimnego masła (na kruszonkę)
- 30g cukru pudru (na kruszonkę)
Przygotowanie
- Krok 1 – Przygotowanie zaczynu drożdżowego. W małej miseczce rozkrusz 30 g świeżych drożdży, dodaj jedną łyżkę cukru oraz 100 ml letniego mleka, którego temperatura nie powinna przekraczać 35 stopni Celsjusza. Całość dokładnie wymieszaj, przykryj czystą ściereczką i odstaw w ciepłe, wolne od przeciągów miejsce na około 15 minut, aż zaczyn wyraźnie spieni się i co najmniej podwoi swoją objętość.
- Krok 2 – Wyrabianie ciasta właściwego. Do dużej misy wsyp 500 g mąki, dodaj resztę cukru, sól, wyrośnięty zaczyn oraz 80 g roztopionego i ostudzonego masła. Wyrabiaj ciasto ręcznie lub przy użyciu miksera z hakiem przez co najmniej 10-12 minut, aż masa stanie się idealnie gładka, lśniąca i zacznie swobodnie odchodzić od brzegów naczynia, co świadczy o prawidłowym rozwinięciu siatki glutenowej.
- Krok 3 – Pierwsze wyrastanie i formowanie. Uformuj z ciasta kulę, przełóż do naoliwionej miski i pozostaw pod przykryciem na 1 godzinę do wyrośnięcia. Po tym czasie uderz w ciasto pięścią, aby je odgazować, podziel na trzy równe wagowo części i uformuj z nich równe wałki o długości ok. 35 cm, a następnie zapleć klasyczny warkocz, chowając końcówki starannie pod spód i przekładając na blachę.
- Krok 4 – Przygotowanie kruszonki i dekorowanie. W małym naczyniu połącz 50 g mąki, 30 g zimnego masła i 30 g cukru pudru, rozcierając składniki palcami do uzyskania konsystencji drobnych grudek. Wyrośniętą przez dodatkowe 30 minut chałkę posmaruj roztrzepanym jajkiem z odrobiną mleka, używając silikonowego pędzelka, a następnie obficie posyp kruszonką, tak aby pokryła całą powierzchnię splotów.
- Krok 5 – Pieczenie i studzenie finalne. Wstaw chałkę do piekarnika nagrzanego do 180 stopni Celsjusza z funkcją grzania góra-dół i piecz przez około 25-30 minut, aż skórka nabierze głębokiego, złocistego koloru. Po upieczeniu wyjmij blachę i pozwól pieczywu odpocząć przez 15 minut, a następnie ostrożnie przełóż na metalową kratkę, aby chałka odparowała od spodu, co zagwarantuje idealną puszystość bez efektu wilgotnego dna.
Porady
Aby Twoja chałka była wyjątkowo puszysta, zadbaj o to, aby wszystkie składniki miały temperaturę pokojową przed rozpoczęciem pracy. Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z wypiekami drożdżowymi, nie zrażaj się lepkością ciasta – długie wyrabianie sprawi, że stanie się ono elastyczne i przestanie przywierać do dłoni bez konieczności nadmiernego podsypywania mąką. Możesz eksperymentować z dodatkami, takimi jak rodzynki namoczone w rumie, suszona żurawina czy odrobina szafranu dla pięknego koloru.
Przechowywanie chałki wymaga odpowiedniego podejścia; najlepiej owinąć ją w lnianą ściereczkę lub papierową torebkę, co zapobiegnie zbyt szybkiemu wysychaniu, zachowując jednocześnie chrupkość kruszonki. Jeśli chałka lekko czerstwieje, idealnie nadaje się na tosty francuskie lub pudding chlebowy, odzyskując swoją maślaną głębię. Można ją również mrozić w grubych plastrach, co pozwala cieszyć się świeżym smakiem o poranku po krótkim odgrzaniu w tosterze.
Dla miłośników wariantów sezonowych polecam dodanie do kruszonki płatków migdałów lub cynamonu jesienią, a latem podawanie chałki ze świeżymi truskawkami i kwaśną śmietaną. Jeśli chcesz uzyskać piękną, błyszczącą skórkę, pamiętaj o dokładnym posmarowaniu warkocza roztrzepanym jajkiem z odrobiną mleka tuż przed włożeniem do piekarnika. To małe detale sprawiają, że domowy wypiek zyskuje profesjonalny, kraftowy charakter godny najlepszej rzemieślniczej piekarni.
