Granola, choć dziś kojarzona głównie z nowoczesnym stylem życia i trendami fit, ma swoje korzenie w XIX-wiecznym amerykańskim ruchu sanatoryjnym. Została wynaleziona w 1863 roku przez doktora Jamesa Caleba Jacksona, który stworzył „granulę” – twarde grudki z mąki graham, które przed spożyciem wymagały długiego moczenia. Później formułę udoskonalił John Harvey Kellogg, a prawdziwy renesans danie przeżyło w latach 60. XX wieku w kulturze hippisowskiej, kiedy to zaczęto dodawać do niej bakalie i naturalne słodziwa, takie jak miód. Polska granola kraftowa to hołd dla tej tradycji, łączący prostotę wykonania z najwyższą jakością lokalnych produktów.
Tradycja domowego wypieku granoli to coś więcej niż tylko przygotowanie posiłku; to swoisty rytuał, który wypełnia dom niesamowitym aromatem pieczonego miodu, cynamonu i prażonych orzechów. W wielu kulturach wspólne śniadanie przy stole zastawionym domowymi przetworami i chrupiącą granolą jest symbolem wolnego, uważnego poranka (tzw. slow morning). Własnoręczne przygotowanie tego dania pozwala na pełną kontrolę nad składem, co jest kluczowe w świecie zdominowanym przez wysoko przetworzoną żywność. Możemy sami zdecydować o stopniu słodkości oraz jakości użytego tłuszczu, tworząc produkt idealnie skrojony pod nasze potrzeby zdrowotne.
Ciekawostką jest, że termin „granola” był niegdyś przedmiotem sporu prawnego o znak towarowy, co doprowadziło do czasowej zmiany nazwy na „granula”. Dziś ta nazwa jest powszechnie używana na całym świecie dla określenia pieczonych płatków. Warto przygotować kraftową wersję miodową, ponieważ jej struktura – duże, chrupiące grudki (tzw. clusters) – jest niemal niemożliwa do uzyskania w produktach masowych. Domowa granola to także genialny pomysł na prezent; zapakowana w ozdobny słoik z personalizowaną etykietą, stanowi wyraz troski o zdrowie i podniebienie bliskiej osoby. To danie, które uczy cierpliwości, nagradzając nas idealną chrupkością przez wiele tygodni.
Składniki
- 400g płatków owsianych górskich
- 150g płynnego miodu wielokwiatowego
- 100g orzechów włoskich grubo siekanych
- 50g pestek dyni łuskanych
- 50g płatków migdałowych
- 60ml oleju rzepakowego tłoczonego na zimno
- 1 łyżeczka cynamonu cejlońskiego
- 1 szczypta soli morskiej drobnoziarnistej
Przygotowanie
- Rozgrzej piekarnik do temperatury 160 stopni Celsjusza, używając trybu grzania góra-dół bez termoobiegu, a następnie starannie wyłóż dużą blachę do pieczenia papierem pergaminowym, co zapobiegnie przywieraniu karmelizującego się miodu do metalu.
- W szerokiej i głębokiej misce połącz 400 gramów płatków owsianych górskich z posiekanymi orzechami włoskimi, pestkami dyni oraz płatkami migdałowymi, mieszając je dłońmi tak, aby wszystkie suche elementy były równomiernie i dokładnie rozprowadzone w naczyniu.
- W małym rondelku na bardzo małym ogniu umieść 150 gramów miodu, 60 mililitrów oleju oraz przyprawy; podgrzewaj składniki przez około dwie minuty, cały czas mieszając trzepaczką, aż powstanie idealnie gładka, lśniąca i jednolita emulsja o intensywnym aromacie cynamonu.
- Wlej ciepły płyn miodowy do miski z suchymi składnikami i zacznij intensywnie mieszać całość za pomocą dużej drewnianej łopatki, dbając o to, by każda pojedyncza drobina płatka i każdy kawałek orzecha został precyzyjnie otoczony lepką, słodką warstwą spoiwa.
- Przełóż masę na przygotowaną blachę i rozprowadź ją na całej powierzchni, a następnie mocno dociśnij wierzch dłonią lub spodem szklanki, tworząc zwartą warstwę, co jest absolutnie niezbędne do powstania dużych, chrupiących skupisk płatków po upieczeniu.
- Piecz granolę przez około 25-30 minut, kontrolując proces co 10 minut poprzez delikatne przemieszanie brzegów do środka, aby zapobiec ich przypaleniu, obserwując jednocześnie, jak całość zmienia kolor na głęboki, złocisty i zaczyna wydzielać słodki zapach karmelu.
- Wyjmij blachę z piekarnika i odstaw ją na kratkę do studzenia na minimum 60 minut; nie dotykaj ani nie mieszaj granoli w tym czasie, gdyż proces twardnienia zachodzi właśnie podczas spadku temperatury, co gwarantuje finalną, kruchą i chrupiącą teksturę produktu.
Porady
Aby Twoja granola była zawsze idealna, pamiętaj o kilku wariantach regionalnych i sezonowych. W okresie letnim świetnym dodatkiem będą liofilizowane truskawki lub maliny, które dodajemy już po upieczeniu i całkowitym wystygnięciu mieszanki. Jeśli preferujesz smaki bardziej jesienne, zastąp część oleju musem z pieczonej dyni i dodaj solidną dawkę przyprawy korzennej. Dla osób szukających wariantu wegańskiego, miód można z powodzeniem zastąpić syropem klonowym lub syropem z agawy, zachowując te same proporcje wagowe. Początkującym kucharzom radzę, by nigdy nie dodawali suszonych owoców, takich jak żurawina czy rodzynki, przed pieczeniem, ponieważ w wysokiej temperaturze stwardnieją i staną się gorzkie.
Przechowywanie kraftowej granoli jest kluczowe dla zachowania jej tekstury. Najlepiej sprawdza się szczelnie zamykany szklany słoik, trzymany w ciemnym i suchym miejscu; dzięki temu granola pozostanie chrupiąca nawet przez miesiąc. Podawaj ją z gęstym jogurtem greckim, skyrem lub jako dodatek do smoothie bowl, dekorując świeżymi owocami jagodowymi. Jeśli Twoja granola straci chrupkość z powodu wilgoci w powietrzu, możesz ją „odświeżyć”, wstawiając na 5 minut do piekarnika nagrzanego do 150 stopni. Pamiętaj, aby po wyjęciu z pieca pozwolić jej całkowicie ostygnąć bez mieszania, co pozwoli cukrom z miodu ponownie zastygnąć i scalić płatki w pyszne, duże kawałki.
